میخواهید با یک نفر روی یک پروژه یا کسب وکار همکاری کنید؛ اما نه قصد ثبت شرکت را دارید و نه میخواهید بدون سند بمانید؛ در این شرایط قرارداد مشارکت مدنی دقیقاً همان چیزی است که دنبالش هستید.
به زبان ساده، در این نوع قرارداد توافق میشود؛ که دو یا چند نفر یا حتی دو شرکت در یک فعالیت شریک شوند و سود و زیان آن کار را بین خودشان تقسیم کنند.
این قرارداد نیازی به ثبت رسمی ندارد، اما باید مکتوب و دقیق باشد. در این مقاله از تعریف حقوقی گرفته تا بندهای کلیدی، نمونه قرارداد مشارکت مدنی و چک لیست پیش از امضا را با هم مرور میکنیم.
نکته مهم: آیا میدانید یک بند اشتباه در این قرارداد میتواند سهم شما از سود را به صفر برساند؟ ادامه این مقاله را از سایت علیرضا هاشمی وکیل پایه یک دادگستری بخوانید تا بدانید چطور از این اتفاق جلوگیری کنید.
قرارداد مشارکت مدنی چیست؟
بر اساس ماده ۵۷۱ قانون مدنی ایران، شرکت مدنی یک عقد (یعنی توافق الزامآور) است؛ (نه یک شرکت ثبتشده) که به موجب آن دو یا چند نفر سرمایه یا کار خود را برای فعالیت مشترک میآورند. مواد ۵۷۱ تا ۶۰۶ قانون مدنی چارچوب حقوقی این نوع همکاری را تعریف میکنند.
یعنی وقتی دو نفر سرمایه یا کارشان را با هم ترکیب میکنند؛ تا با هم فعالیت کنند، از نظر قانون به این کار عقد شرکت میگویند. قرارداد مشارکت مدنی هم سند مکتوب همین توافق است.
سه تفاوت مهم که باید بدانید
- با شرکت ثبتشده فرق دارد: مشارکت مدنی نیازی به ثبت در اداره ثبت شرکتها ندارد، اما باید حتماً مکتوب باشد.
- با قرارداد پیمانکاری فرق دارد: در مشارکت، هر دو طرف در سود و زیان شریکاند. اما در پیمانکاری، یک طرف فقط دستمزد میگیرد و ریسکی نمیپذیرد.
- با مشارکت مدنی بانکی فرق دارد: بانکها هم از این عقد برای تامین مالی استفاده میکنند، اما موضوع این مقاله نوع تجاری آن است؛ یعنی همکاری مستقیم بین دو طرف خصوصی.
قرارداد مشارکت مدنی برای چه همکاریهایی مناسب است؟
قرارداد مشارکت مدنی برای موارد زیر مناسب است:
مشارکت برای راهاندازی کسبوکار
وقتی دو نفر میخواهند یک کسب وکار جدید راهاندازی کنند؛ اما شرکت ثبت نکنند، این قرارداد سادهترین و سریعترین راه است.
مثال: علی دارای سرمایه بوده و رضا نیز تجربه و شبکه مشتریان را دارد. با قرارداد مشارکت مدنی، طی همکاری علی ۶۰٪ و رضا ۴۰٪ از سود را برمیدارند و هر دو در زیان هم به همین نسبت شریکاند.
مشارکت در تولید یا فروش
در این روش یک طرف تولید میکند، طرف دیگر میفروشد. هر دو نیز از نتیجه نهایی سهم میبرند.
مثال: کارگاه تولید مبل با یک فروشگاه مبلمان شریک میشود. کارگاه تولید میکند، فروشگاه میفروشد و سود فروش بین هر دو تقسیم میشود.
مشارکت میان سرمایهگذار و مجری
در این موارد یک طرف فقط پول میآورد، طرف دیگر فقط کار میکند. این ساختار در پروژههای ساختمانی، فناوری و تولید بسیار رایج است.
مثال: سرمایهگذار ۵۰۰ میلیون تومان آورده (آورده یعنی سهم هر طرف از سرمایه یا کار) دارد، مجری پروژه را اجرا میکند و سود نهایی بر اساس توافق تقسیم میشود.
مشارکت شرکت با شخص حقیقی
گاهی یک شرکت ثبتشده (شخص حقوقی، یعنی شرکت یا سازمان ثبتشده) با یک متخصص یا صاحب مجوز همکاری میکند.
مثال: یک شرکت ساختمانی سرمایه دارد؛ اما مجوز نظارت ندارد. این شرکت با یک مهندس دارای پروانه نظارت قرارداد مشارکت میبندد؛ مهندس مجوز میآورد، شرکت نیز سرمایه را وارد میکند.
مشارکت دو شرکت در یک پروژه
دو شرکت برای یک پروژه مشخص (نه به صورت دائمی) با هم شریک میشوند. این ساختار در پروژههای بزرگ بسیار کاربرد دارد.
مثال: دو شرکت IT برای توسعه یک نرمافزار سفارشی با هم قرارداد مشارکت میبندند. هر کدام بخشی از توسعه را بر عهده میگیرند و درآمد پروژه را تقسیم میکنند.
مشارکت بر پایه تجهیزات، تخصص یا مجوز
آورده یک طرف لزوماً پول نیست. دستگاه، دانش فنی یا مجوز هم میتواند نوعی آورده باشد.
مثال: صاحب دستگاه چاپ صنعتی با یک طراح گرافیک شریک میشود. هیچکدام پول نقد نمیآورند؛ یکی دستگاه چاپ و دیگری تخصص و مشتری را میآورد.
مشارکت در واردات یا صادرات
یک طرف دارای ارتباطات خارجی و دانش بازار بینالملل است، طرف دیگر نیز سرمایه یا زیرساخت داخلی را دارد.
مثال: یک نفر با تامین کننده خارجی دارای ارتباط مستقیم بوده و دیگری انبار و شبکه توزیع داخلی را در اختیار دارد. با هم اجناس را وارد میکنند و سود را تقسیم خواهند کرد.
مشارکت برای توسعه محصول یا بازار
برای ورود به بازار جدید یا توسعه محصول موجود، این قرارداد میتواند ساختار همکاری را شفاف کند.
مثال: یک برند ایرانی میخواهد وارد بازار یک استان جدید شود. با یک توزیع کننده محلی قرارداد مشارکت میبندد؛ توزیعکننده بازار و شبکه فروش را در اختیار دارد، برند نیز محصول را میآورد.
اگر مطمئن نیستید کدام ساختار برای همکاری شما مناسب است یا چگونه باید این پروسه را بدون ریسک انجام دهید؛ تیم حقوقی علیرضا هاشمی میتواند در یک جلسه مشاوره، بهترین قالب قراردادی را برای شرایط خاص شما ترسیم کند. قبل از تماس میتوانید رزومه علیرضا هاشمی را هم بررسی کنید.
چه زمانی قرارداد مشارکت مدنی انتخاب مناسبی نیست؟
صادقانه بگوییم: این قرارداد همیشه بهترین گزینه نیست.
در موارد زیر باید به سراغ ابزار دیگری بروید:
فعالیت بلندمدت و پیچیده است
اگر همکاری قرار است سالها ادامه داشته باشد، دارای کارمند هستید و با نهادهای دولتی سروکار دارید، ثبت شرکت رسمیتر و مطمئنتر است.
یک طرف فقط پول قرض میدهد
اگر کسی میخواهد سرمایه بدهد اما در زیان شریک نباشد، قرارداد قرض یا عقد مضاربه مناسبتر است. در مشارکت مدنی، هر دو طرف در زیان هم شریکاند.
نیاز به اعتبار رسمی دارید
برای شرکت در مناقصههای دولتی یا دریافت تسهیلات بانکی، معمولاً به شرکت ثبتشده نیاز دارید.
یک طرف فقط خدمت ارائه میدهد
اگر کسی فقط کار میکند و دستمزد میگیرد، قرارداد پیمانکاری یا استخدام سادهتر و شفافتر است.
طرفین قرارداد مشارکت مدنی چه کسانی هستند؟
طرفین قرارداد عبارتند از:
شخص حقیقی
هر فرد بالغ و عاقل که اهلیت قانونی (یعنی توانایی قانونی برای بستن قرارداد) داشته باشد، میتواند طرف این قرارداد باشد.
مدارک لازم: کارت ملی، کد ملی، و در برخی موارد گواهی عدم ممنوعیت از معامله.
شخص حقوقی
شرکتها، موسسات، تعاونیها و سایر نهادهای ثبتشده میتوانند طرف قرارداد باشند، اما باید نماینده قانونی آنها (مدیرعامل یا وکیل رسمی) امضا کند.
مدارک لازم: آگهی تاسیس، روزنامه رسمی، اساسنامه، و معرفینامه امضا کننده.
چگونه قرارداد مشارکت مدنی تنظیم کنیم؟
تنظیم این قرارداد هفت مرحله دارد:
۱. تعریف دقیق موضوع: چه کاری قرار است انجام شود؟ محدوده فعالیت را مشخص کنید.
۲. مشخص کردن آورده هر طرف: هر کس چه میآورد؟ پول، تجهیزات، تخصص یا مجوز؟
۳. ارزشگذاری آوردهها: ارزش ریالی هر آورده باید مشخص شود، حتی اگر غیرنقدی باشد.
۴. تعیین نسبت سود و زیان: چه درصدی به هر طرف میرسد؟
۵. تعیین مدیریت و اختیارات: چه کسی تصمیم میگیرد؟ چه تصمیماتی نیاز به توافق هر دو طرف دارد؟
۶. تنظیم پیشنویس و مذاکره: پیشنویس را با کمک وکیل تنظیم کنید و روی بندها مذاکره نمایید.
۷. امضا در حضور شاهد یا دفتر اسناد رسمی: ثبت رسمی الزامی نیست، اما برای جلوگیری از اختلاف، توصیه اکید میشود.
مهمترین بندهای قرارداد مشارکت مدنی
این بخش مهم قسمت تنظیم قرارداد است. هر بند که درست نوشته نشود، میتواند منشأ اختلاف جدی باشد.
موضوع قرارداد
موضوع باید دقیق، محدود و قابل اندازهگیری باشد. «همکاری تجاری» بهتنهایی کافی نیست.
یک اشتباه رایج نوشتن همکاری در زمینه تجارت بدون تعریف دقیق این که چه کالایی، در چه بازاری و با چه هدفی باید فروخته شود.
آورده طرفین
آورده میتواند پول، ملک، تجهیزات، دانش فنی، مجوز یا نیروی کار باشد. ارزش ریالی و دقیق هر آورده باید در قرارداد ذکر شود.
در این جا هم یک اشتباه رایج نوشتن سرمایهگذاری طرف اول بدون ذکر مبلغ یا ارزش دقیق آن است.
سال پیش پروندهای داشتیم که دو شریک تجاری بدون تعریف دقیق آورده قرارداد بسته بودند. یکی از طرفین ادعا میکرد که تجربه و ارتباطاتش هم بخشی از آورده است و باید سهم بیشتری ببرد. چون این موضوع در قرارداد مکتوب نشده بود، پرونده به دادگاه رفت و ماهها طول کشید. اگر از ابتدا آوردهها با ارزش ریالی مشخص میشد، این اختلاف اصلا شکل نمیگرفت.
نحوه ارزشگذاری آوردهها
برای آوردههای غیرنقدی مثل ملک، دستگاه یا خودرو، باید کارشناس رسمی دادگستری ارزیابی کند.
اشتباه رایج: توافق شفاهی روی ارزش آوردههای غیرنقدی اشتباه است زیرا بعدا هر طرف عدد متفاوتی را ادعا میکند.
مدیریت و حدود اختیار شرکا
چه کسی مدیر است؟ آیا تصمیمات مهم مثل خرید دارایی یا عقد قرارداد با شخص ثالث، نیاز به توافق هر دو طرف دارد؟ نامشخص گذاشتن اختیارات نیز میتواند منشا اختلاف و یک اشتباه مهم باشد. زیرا منجر به فلج شدن تصمیمگیری میشود یا اینکه یک طرف بیش از حد اختیار پیدا میکند.
حساب بانکی، اسناد مالی و گزارشدهی
آیا حساب مشترک باز میشود؟ چه کسی دسترسی دارد؟ گزارش مالی چند وقت یک بار ارائه میشود؟
اشتباه رایج: نداشتن حساب جداگانه برای پروژه که باعث میشود؛ هزینههای شخصی و پروژهای با هم ترکیب شوند.
برداشت پول هنگفت از حساب مشترک بدون اطلاع شریک!
یک بار موکلی داشتیم که شریکش بدون اطلاع او از حساب مشترک پروژه برداشت کرده بود. با بررسی قرارداد متوجه شدیم، هیچ محدودیتی برای برداشت از حساب تعریف نشده.
در نهایت توانستیم حق موکل را از طریق داوری (حل اختلاف خارج از دادگاه) بگیریم؛ اما اگر از اول بند مدیریت حساب درست نوشته میشد، این دردسر پیش نمیآمد.
نحوه تقسیم سود و زیان
نسبت تقسیم باید با درصد دقیق نوشته شود. زمان بندی پرداخت سود هم باید مشخص باشد.
نوشتن به نسبت آورده بدون ذکر درصد دقیق نیز اشتباه است. چون بعداً هر طرف ارزش آورده خودش را بیشتر برآورد میکند.
مالیات، بیمه و بدهیهای فعالیت
مسئولیت پرداخت مالیات بر عهده کیست؟ اگر کارمند دارید، بیمه آنها چطور پرداخت میشود؟ نادیده گرفتن این بند بعدا منجر به جریمه مالیاتی یا اختلاف بر سر پرداخت بیمه میشود.
تضمین اجرای تعهدات
حتما یکی از این موارد را بگیرید:
- چک
- سفته (سند تجاری برای تضمین پرداخت)
- ضمانتنامه بانکی یا وثیقه ملکی
اعتماد به حسن نیت بدون هیچ تضمین مکتوبی یکی از خطاهای بزرگ است. وقتی اختلاف پیش میآید، حسن نیت در دادگاه کارایی ندارد.
مدت زمان قرارداد مشارکت مدنی چقدر است؟
قرارداد مشارکت مدنی میتواند دو شکل داشته باشد:
- مدت دار: مثلاً دو سال، با امکان تمدید. برای کسب و کارهای جاری مناسبتر است.
- موضوع محور: تا پایان یک پروژه مشخص. برای پروژههای با زمانبندی معین بهتر است.
نامشخص گذاشتن مدت یکی از بدترین اشتباهات است. اگر مدت تعریف نشود، هر طرف میتواند ادعا کند که قرارداد هنوز ادامه دارد؛ یا برعکس، بگوید قرارداد تمام شده و این اختلاف، طرفین را به دادگاه میکشاند.
تمدید، خروج شریک و پایان قرارداد
این بخش را جدی بگیرید! بیشتر اختلافات شراکتها از همینجا شروع میشود.
- تمدید: آیا خودکار است یا نیاز به توافق مجدد دارد؟
- خروج یک شریک: آیا میتواند سهمش را بفروشد؟ به چه کسی؟ آیا شریک دیگر حق اولویت خرید را دارد؟
- پایان قرارداد: تسویه داراییها چطور انجام میشود؟ چه کسی چه چیزی میبرد؟
- فوت یا ورشکستگی: اگر یکی از شرکا فوت کند یا ورشکست شود، قرارداد چه سرنوشتی دارد؟
همه اینها باید از پیش در قرارداد تعریف شده باشند.
تنظیم بندهای خروج و پایان قرارداد از پیچیدهترین بخشهای این نوع قراردادهاست. تیم حقوقی علیرضا هاشمی در این زمینه تجربه بالایی دارد و میتواند از بروز اختلافات آینده جلوگیری کند.
نمونه قرارداد مشارکت مدنی شامل چه موادی است؟
یک نمونه قرارداد مشارکت مدنی استاندارد معمولا این مواد را دارد:
- ماده ۱: مشخصات طرفین قرارداد
- ماده ۲: موضوع مشارکت
- ماده ۳: مدت قرارداد
- ماده ۴: آورده طرفین و ارزشگذاری
- ماده ۵: مدیریت و اختیارات
- ماده ۶: حساب بانکی و گزارشدهی
- ماده ۷: تقسیم سود و زیان
- ماده ۸: تعهدات و تضمینها
- ماده ۹: مالیات و بیمه
- ماده ۱۰: فسخ و پایان قرارداد
- ماده ۱۱: حل اختلاف (داوری یا دادگاه)
- ماده ۱۲: امضا و شهود
نمونههای آماده word و pdf در اینترنت وجود دارند، اما استفاده مستقیم از آنها بدون تطبیق با شرایط خاص شما ریسک دارد. بهتر است نمونه را بهعنوان راهنما استفاده کنید و متن نهایی را با کمک وکیل قرارداد مشارکت مدنی تنظیم کنید. نحوه انتخاب وکیل دادگستری را به شما آموزش دادهایم.
قرارداد مشارکت مدنی سرمایهگذاری چه تفاوتی دارد؟
بسیاری از افراد مشارکت مدنی بانکی را با مشارکت مدنی تجاری اشتباه میگیرند.
این جدول تفاوتها را نشان میدهد:
| ویژگی | مشارکت مدنی تجاری | مشارکت مدنی بانکی |
|---|---|---|
| طرفین | دو یا چند شخص خصوصی | بانک + مشتری |
| هدف | فعالیت تجاری مشترک | تامین مالی پروژه توسط بانک |
| نظارت | توافقی بین طرفین | بانک مرکزی |
| مدت | آزاد، بر اساس توافق | معمولاً کوتاهمدت |
| سود | توافقی | بر اساس نرخ مصوب بانک مرکزی |
موضوع این مقاله نوع تجاری است. اگر به دنبال تسهیلات بانکی هستید، باید با بانک مربوطه مشورت کنید.
چک لیست قبل از امضای قرارداد مشارکت مدنی
قبل از اینکه قلم بردارید، این ۱۰ مورد را بررسی کرده و در بخش وضعیت تیک بزنید:
| شماره | مورد بررسی | وضعیت |
|---|---|---|
| ۱ | هویت طرف مقابل تایید شده؟ (کد ملی، سابقه تجاری) | ☐ |
| ۲ | موضوع قرارداد دقیق و محدود نوشته شده؟ | ☐ |
| ۳ | آورده هر طرف با ارزش ریالی مشخص شده؟ | ☐ |
| ۴ | نسبت سود و زیان با درصد دقیق نوشته شده؟ | ☐ |
| ۵ | مدت قرارداد و شرایط تمدید مشخص است؟ | ☐ |
| ۶ | اختیارات مدیریتی هر طرف تعریف شده؟ | ☐ |
| ۷ | تضمین اجرا (چک/سفته/وثیقه) گرفته شده؟ | ☐ |
| ۸ | مسئولیت مالیات و بیمه مشخص شده؟ | ☐ |
| ۹ | شرایط خروج شریک و پایان قرارداد نوشته شده؟ | ☐ |
| ۱۰ | قرارداد توسط وکیل یا کارشناس حقوقی بررسی شده؟ | ☐ |
یک نمونه قرارداد مشارکت مدنی (شراکتنامه) تجاری
در این بخش میتوانید یک نمونه قرارداد مشارکت مدنی را ببینید:
مشخصات طرفین
طرف اول (شریک اول)
– نام و نام خانوادگی: علی احمدی
– شماره شناسنامه: ۱۲۳۴
– کد ملی:
– تاریخ تولد: ۱۳۶۵/۰۳/۱۵
– نشانی: تهران، خیابان ولیعصر، پلاک ۳۵۶، واحد ۸
– شماره تماس:
طرف دوم (شریک دوم)
– نام و نام خانوادگی: رضا محمدی
– شماره شناسنامه: ۵۶۷۸
– کد ملی:
– تاریخ تولد: ۱۳۶۷/۰۷/۲۳
– نشانی: تهران، خیابان انقلاب، پلاک ۱۲۰، واحد ۱۲
– شماره تماس:
طرفین فوق با رضایت کامل و آگاهانه، و با اهلیت قانونی کامل، این قرارداد مشارکت مدنی را به شرح ذیل منعقد مینمایند:
ماده ۱ – موضوع قرارداد
موضوع این قرارداد، مشارکت طرفین در راهاندازی و اداره یک واحد تولیدی و تجاری در زمینه تولید و فروش لوازم چوبی منزل و اداری است. فعالیت مشارکت شامل خرید مواد اولیه، تولید، بستهبندی، بازاریابی و فروش محصولات میباشد.
ماده ۲ – مدت قرارداد
مدت این قرارداد دو سال شمسی به شرح زیر است:
– تاریخ شروع: ۱۴۰۴/۰۶/۰۱
– تاریخ پایان: ۱۴۰۶/۰۶/۰۱
این قرارداد با توافق کتبی طرفین قابل تمدید است. هر یک از طرفین حداقل سه ماه قبل از پایان مدت، باید نیت خود را مبنی بر تمدید یا عدم تمدید به طرف دیگر اعلام کند.
ماده ۳ – آورده طرفین و ارزشگذاری
طرف اول (علی احمدی):
- آورده نقدی: مبلغ ۵۰۰ میلیون ریال (پانصد میلیون ریال) به عنوان سرمایه اولیه
- زمان پرداخت: حداکثر تا تاریخ ۱۴۰۴/۰۶/۱۵ به حساب مشترک پروژه
طرف دوم (رضا محمدی)
- آورده غیرنقدی: دستگاههای تولیدی شامل:
- دستگاه اره برقی مدل XYZ به ارزش 350 میلیون ریال
- دستگاه فرز CNC به ارزش 450 میلیون ریال
- دستگاه سمباده زن صنعتی به ارزش ۵۰ میلیون ریال
- آورده غیرمادی: تجربه، دانش فنی و مدیریت تولید به ارزش ۵۰ میلیون ریال
- جمع ارزش آورده طرف دوم: ۵۰۰ میلیون ریال
ارزشگذاری دستگاههای طرف دوم توسط کارشناس رسمی دادگستری آقای/خانم ……… با شماره پروانه ……… انجام شده و گزارش کارشناسی پیوست این قرارداد است.
جمع کل سرمایه مشارکت: یک میلیارد ریال
ماده ۴ – نسبت سود و زیان
نسبت تقسیم سود و زیان به شرح ذیل است:
- طرف اول (علی احمدی): ۵۰٪ سود و ۵۰٪ زیان
- طرف دوم (رضا محمدی): ۵۰٪ سود و ۵۰٪ زیان
سود خالص پس از کسر تمامی هزینههای تولید، بازاریابی، حقوق، مالیات و سایر هزینههای مرتبط، هر شش ماه یکبار طبق صورت مالی تایید شده، بین طرفین تقسیم میگردد. زیان نیز به همین نسبت بین طرفین تقسیم خواهد شد.
ماده ۵ – مدیریت و اختیارات
طرف اول (علی احمدی)
مسئول امور مالی، خرید مواد اولیه، فروش و ارتباطات بازرگانی
طرف دوم (رضا محمدی)
–مسئول مدیریت تولید، کنترل کیفیت و نگهداری تجهیزات
تصمیمات نیازمند توافق هر دو طرف
- خرید دارایی یا تجهیزات جدید بالای ۱۰۰۰ میلیون ریال
- عقد قرارداد با شخص ثالث بیش از ۵۰۰ میلیون ریال
- استخدام پرسنل با حقوق بالای ۳۰۰ میلیون ریال ماهانه
- تغییر در موضوع فعالیت یا گسترش محل کار
- فروش یا اجاره داراییهای مشارکت
هیچ یک از طرفین حق ندارد بدون اطلاع و موافقت طرف دیگر، نسبت به موارد فوق اقدام نماید.
ماده ۶ – حساب بانکی و گزارشدهی
حساب بانکی مشترک به شماره ……………… نزد بانک ……… شعبه ……… به نام مشارکت مدنی احمدی-محمدی افتتاح میگردد. برداشت از این حساب فقط با امضای هر دو طرف امکانپذیر است.
طرف اول موظف است هر سه ماه یکبار صورت مالی شامل گردش حساب، دریافتها، پرداختها، موجودی و سود و زیان را تهیه و در اختیار طرف دوم قرار دهد. در صورت درخواست هر یک از طرفین، حسابرس مستقل با توافق طرفین انتخاب خواهد شد.
ماده ۷ – مالیات، بیمه و بدهیهای فعالیت
- مالیات بر درآمد حاصل از فعالیت مشارکت بر اساس درصد سهم هر طرف پرداخت میشود.
- بیمه تامین اجتماعی کارکنان توسط طرف دوم پرداخت و در صورتحساب دورهای منظور میگردد.
- هر گونه بدهی که در راستای اجرای این قرارداد ایجاد شود، مسئولیت مشترک طرفین است و هر دو به نسبت سهم خود (۵۰-۵۰) پاسخگو میباشند.
ماده ۸ – تعهدات و تضمینها
تعهدات طرف اول:
- پرداخت بهموقع سرمایه نقدی
- تامین سرمایه در گردش در صورت نیاز به نسبت سهم
- عدم واگذاری یا فروش سهم بدون موافقت طرف دوم
تعهدات طرف دوم:
- حفظ و نگهداری دستگاهها و تجهیزات
- مدیریت صحیح تولید و کنترل کیفیت
- عدم استفاده شخصی از دستگاههای مشارکت بدون اطلاع طرف اول
تضمین اجرای تعهدات
طرف اول به عنوان تضمین، ۲ فقره چک به مبلغ هر یک ۲۵۰ میلیون ریال به شمارههای ……… و ……… بانک ……… در وجه طرف دوم تسلیم مینماید.
– طرف دوم به عنوان تضمین، سند مالکیت یک دستگاه خودرو به شماره انتظامی ……… را در رهن طرف اول قرار میدهد.
در صورت عدم اجرای تعهدات، طرف متخلف موظف است خسارت وارده را جبران کند و تضمینها قابل وصول خواهد بود.
ماده ۹ – خروج شریک، فروش سهم و پایان قرارداد
این سه مورد نیز باید قید شوند:
خروج شریک
هر یک از طرفین حق دارد با اعلام کتبی ۶ ماه قبل از مشارکت خارج شود. در این صورت:
- طرف دیگر حق اولویت خرید سهم را دارد.
- ارزیابی سهم خارجشونده بر اساس صورتحساب حسابرس رسمی انجام میشود.
- پرداخت بهای سهم حداکثر در ۶ ماه به صورت اقساط ماهانه انجام میگیرد.
فروش سهم به شخص ثالث
فروش سهم به شخص ثالث فقط با موافقت کتبی شریک دیگر امکانپذیر است.
فوت یا ورشکستگی یکی از شرکا:
- در صورت فوت یکی از شرکا، وراث میتوانند سهم متوفی را بفروشند یا به شریک دیگر واگذار کنند. ادامه مشارکت با وراث منوط به موافقت طرف زنده است.
- در صورت ورشکستگی یکی از شرکا، قرارداد خودکار فسخ شده و تسویهحساب انجام میگردد.
ماده ۱۰ – فسخ و پایان قرارداد
این قرارداد در موارد زیر فسخ میشود:
- پایان مدت قرارداد (در صورت عدم تمدید)
- توافق کتبی دو طرف
- تخلف جدی یکی از طرفین که توسط داور یا دادگاه تایید شود
- فوت یا ورشکستگی یکی از شرکا
در صورت فسخ، تسویهحساب به شرح ذیل انجام میشود:
- داراییهای نقدی و غیرنقدی ارزیابی و به نسبت سهم تقسیم میشود.
- بدهیهای مشارکت از داراییها کسر و مابقی تقسیم میگردد.
- دستگاههای طرف دوم به خود او مسترد میشود مگر اینکه توافق دیگری شود.
ماده ۱۱ – حل اختلاف
هر گونه اختلاف ناشی از اجرا یا تفسیر این قرارداد ابتدا از طریق مذاکره مستقیم حل خواهد شد. در صورت عدم توافق، موضوع به داوری ارجاع میشود.
داور: آقای/خانم ……… (وکیل دادگستری / حسابرس رسمی)
رای داور قطعی و برای طرفین لازمالاجرا است. در صورت عدم توافق بر داور، اختلاف به مراجع قضایی صالح (دادگاههای عمومی حقوقی تهران) ارجاع میگردد.
ماده ۱۲ – امضا، شهود و اجرا
این قرارداد در ۱۲ ماده و ۴ نسخه با اعتبار یکسان تنظیم و امضا شده است. دو نسخه نزد طرفین و دو نسخه نزد شهود باقی میماند.
- تاریخ تنظیم: ۱۴۰۴/۰۶/۰۱
- محل تنظیم: تهران
امضای طرفین
طرف اول (علی احمدی)
امضا: ……………………
تاریخ: ……………………
طرف دوم (رضا محمدی)
امضا: ……………………
تاریخ: ……………………
امضای شهود
شاهد اول:
نام و نام خانوادگی: ………………
کد ملی: ………………
امضا: ……………………
شاهد دوم:
نام و نام خانوادگی: ………………
کد ملی: ………………
امضا: ……………………
پیوستها
- کپی شناسنامه و کارت ملی طرفین
- گزارش کارشناسی ارزشگذاری دستگاههای طرف دوم
- کپی چکهای تضمینی طرف اول
- کپی سند خودرو تضمینی طرف دوم
نکته مهم: این نمونه قرارداد صرفا برای آشنایی با ساختار و بندهای رایج یک قرارداد مشارکت مدنی ارائه شده است. قبل از استفاده، حتما متن را با توجه به شرایط خاص خود تطبیق داده و توسط وکیل یا مشاور حقوقی بررسی کنید.
کلام آخر
قرارداد مشارکت مدنی ابزاری قدرتمند است؛ اما فقط در صورتی که درست تنظیم شده باشد. تجربه پروندههای واقعی نشان میدهد که بیشتر اختلافات شراکتها نه از بدنیتی، بلکه از ابهام در قرارداد شروع میشوند.
- آوردهها را با ارزش دقیق بنویسید.
- نسبت سود و زیان را صریح تعریف کنید.
- اختیارات مدیریتی را مشخص نمایید.
- تضمین اجرا بگیرید.
یک قرارداد ضعیف میتواند سالها دردسر بسازد؛ یک قرارداد محکم، پایه یک همکاری موفق است.
تیم حقوقی علیرضا هاشمی آماده است قرارداد مشارکت مدنی شما را بررسی کرده یا از ابتدا تنظیم کند. همین حالا با مشاوران ما تماس بگیرید.
سوالات متداول
1-آیا قرارداد مشارکت مدنی باید ثبت رسمی شود؟
خیر، ثبت رسمی الزامی نیست، اما توصیه میشود حداقل با امضای شاهد یا در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود.
2-آیا آورده فقط پول است؟
خیر. آورده میتواند پول، ملک، تجهیزات، دانش فنی، مجوز یا نیروی کار باشد؛ مهم این است که ارزش ریالی آن در قرارداد مشخص شود.
3-اگر یک شریک از قرارداد خارج شود چه اتفاقی میافتد؟
بستگی به بندهای قرارداد دارد. اگر شرایط خروج از پیش تعریف شده باشد، شریک خارجشونده سهم خود را بر اساس ارزشگذاری توافقی دریافت میکند. در غیر این صورت موضوع باید از طریق توافق یا دادگاه حل شود.
4-آیا قرارداد مشارکت مدنی همان شراکتنامه است؟
بله. شراکت نامه اسم عامیانهتر این نوع قرارداد است؛ قرارداد مشارکت مدنی نیز اسم حقوقی و دقیقتر محسوب میشود. اما هر دو به یک مفهوم اشاره دارند.
5-نمونه قرارداد مشارکت مدنی word یا pdf از کجا بگیریم؟
نمونههای آماده در اینترنت وجود دارند، اما استفاده مستقیم از آنها بدون تطبیق با شرایط خاص شما ریسک دارد. بهتر است نمونه را به عنوان راهنما داشته باشید و متن نهایی را با کمک وکیل قراردادتنظیم کنید.
6- اگر شریکم به تعهداتش عمل نکند چه کار کنم؟
اگر در قرارداد تضمین (چک، سفته یا وثیقه) گرفته باشید، میتوانید آن را اجرا کنید. در غیر این صورت باید از طریق داوری یا دادگاه اقدام کنید. وجود بند حل اختلاف در قرارداد این مسیر را بسیار سریعتر میکند.
7- آیا قرارداد مشارکت مدنی مشمول مالیات میشود؟
بله. درآمد حاصل از مشارکت مشمول مالیات بر درآمد است. اگر فعالیت مستمر باشد، ممکن است نیاز به ثبتنام مالیاتی و ارائه اظهارنامه هم باشد. مسئولیت مالیاتی باید در قرارداد مشخص شود.